مناجات خوانی هنری که از دیرباز موردقبول اقشار مختلف جامعه در طیف های مختلف بوده به نظر می رسد امروزه با موضوعیت همراهی سازها نیازمند بازنگری است. گفته می شود هنر پویاست و ما نباید در مواجهه با آن ایستا عمل کنیم.
مناجات خوانی از دیرباز هنری بوده که در زندگی مردم جاری و ساری بوده است با اینحال گفته می شود استفاده نشدن از سازهای ایرانی در بیشتر مناجات خوانی ها نیازمند بازنگری است و باید در مواجهه با هنر پویا عمل کرد.
مناجات خوانی از قدیم الایام و حداقل در یک سده اخیر همواره بدون ساز و تنها به صورت آواز توسط مناجات خوان ها به اجرا در می آمد. اگرچه در برخی از مناجات خوانی ها نیز این سنت شکنی شد و برخی نیز با ساز به اجرا درآمدند اما عموما این هنر بازمانده از ایام دور بدون ساز اجرا می شود. به نظر می رسد مناجات خوانی در دوره جدید شاید نیازمند بازنگری باشد.
رضا مهدوی مدیرعامل موسسه راوی آذرکیمیا درباره ورود سازهای ایرانی و ارایه مناجات خوانی ها با سازهای ایرانی به CHN می گوید:« من به عنوان پژوهشگر و موزیسین معتقدم که باید با هر پدیده ای در زمان خودش مدرن برخورد کنیم.»
وی در تشریح دلایل خود با اشاره به تاریخ تعزیه خوانی می گوید: «در زمان واقعه کربلا هم ما با نوعی نوآوری مواجهه شدیم. به همین خاطر هم امروز باید با مسایل مختلف، همزمان با دوره پیش برویم.»
مدیرعامل موسسه راوی آذرکیمیا می افزاید:« همچنانکه ما در مسایلی همچون پزشکی همواره با تکنولوژی روز پیش رفته ایم باید هنرها را با علم روز و بیان امروزی بتوانیم به مخاطب ارایه دهیم. »
استفاده از ساز در مناجات خوانی به معنای رد سنت ها نیست
وی تاکید می کند:« استفاده از سازهای ایرانی در مناجات خوانی ایده خوبی است و فکر می کنم حضور نداشتن سازها در نیم قرن اخیر در مناجات خوانی ها به دلیل برخی از تنگ نظری ها و نا آگاهی در جامعه مرسوم بود. حالا باید این دیدگاه را تغییر دهیم.»
وی معتقد است:« برای استفاده از سازهای ایرانی در مناجات خوانی ما باید سنت های اشتباه را نادیده بگیریم و اصطلاحا در رابطه با آنها سنت شکنانه عمل کنیم.»
مهدوی تاکید می کند:« البته این پیشنهاد به این معنا نیست که حتما این اتفاق رخ بدهد بلکه باید به صورت آزمون و خطا با این مساله برخورد کنیم و جلوی تجربه های تازه را نگیریم اما آنها را در راه درست خود هدایت کنیم. اگر در دل مردم جا نیفتاد از آن می گذریم اما اگر مورد استقبال قرار گرفت متناسب با علم روز گام برداشته ایم بدون اینکه از سنت ها غافل باشیم.»
وی با اشاره به سخن حضرت علی (ع) با این مضمون که فرزندان خود را با علم زمانه بزرگ کنید، می افزاید:« ما در زندگی روزمره خود، در پزشکی، ساخت و ساز، اتم ، نجوم و…. متناسب با علم روز حرکت می کنیم اما در رابطه با هنرها می خواهیم همیشه ایستا عمل کنیم.»
نسل جدید نیازمند خوراک جدیدی است
وی معتقد است:« با احترام به سنت ها، همه می دانیم که همه آنها درست نبوده اند. در عین حفظ سنت ها باید فضا را برای نسل جدید باز کرد که با اتکا به گذشته و سنت ها، حرف های تازه ای بزند و به تجربیات جدید برسد. نسل جدید ، نیازمند خوراک جدیدی هستند از نسل گذشته خود اما با شیوه هایی امروزی. این دو در کنار هم باعث پویایی جامعه می شود.»
مهدوی تاکید می کند:« امروزه موسیقی مذهبی ما دچار کسالت است و عموما تکراری شده. همه گوش های خود را به بیرون از مرزها می برند تا ببینند چه صدایی از آنجا به گوش می رسد.»
وی با اشاره به مناجات خوانی سیدجواد ذبیحی و مناجات خوانی حاج حسین گلپایگانی می گوید: «حاج حسین گلپایگانی نیز از مناجات خوان های معروف ایران بوده است و در این زمینه آثار ماندگاری از خود به یادگار گذاشته است.»
مهدوی مناجات های مرحوم موذن اردبیلی و نوع اذان وی را در تاریخ مناجات خوانی بی نظیر عنوان می کند.
